Over botbreuken
Wat zijn de verschijnselen van een botbreuk. En wat moet u wel of niet doen?
Op deze pagina vindt u informatie over:
Type botbreuken
- Verschijnselen van een botbreuk
- Gebroken arm of been
- Gebroken rib
- Gebroken sleutelbeen
- Botbreuk bij kinderen (greenstick fractuur)
- Schedelbasisfractuur
- Wees voorbereid op ongelukken in en om het huis
Inleiding botbreuken
Er is verschil tussen kinderen, volwassenen en ouderen als iemand een bot breekt. Het breken van botten is bij jonge kinderen minder vaak het geval dan bij volwassenen en ouderen. De botten bij kinderen zijn door hun samenstelling flexibeler dan bij volwassenen. Een zogenaamde twijgbreuk (Greenstick fractuur) komt daarin tegen alleen bij jonge kinderen voor. Het vaststellen van fracturen bij kinderen is daarom veel moeilijker en niet direct herkenbaar.
Bij oudere mensen worden de botten steeds brozer onder andere door botontkalking en deze worden daardoor gevoeliger voor botbreuken. Bij een relatief onschuldig uitziende val kunnen vooral oudere mensen al een botbreuk oplopen. Vooral de heup is bij oudere mensen kwetsbaar (collumfractuur).
Specifieke ongevallen leveren vaak ook specifieke fracturen op. Zo zien we bij het skaten veel pols en sleutelbeen fracturen en bij voetballen enkel- en onderbeenfracturen.
Type botbreuken
We onderscheiden 2 type botbreuken (fracturen):
- Gesloten botbreuk. Dit is een botbreuk, waarbij de huid intact is.
- Open botbreuk, ook wel gecompliceerde fractuur. Dit is een botbreuk waarbij de huid beschadigd is. Deze beschadiging kan ontstaan doordat het bot bij het breken de huid aanprikt of door het voorwerp wat zorgt voor de botbreuk, wordt ook de huid beschadigd.
Verschijnselen van een botbreuk
De volgende verschijnselen kunnen wijzen op een botbreuk:
- Het slachtoffer heeft pijn;
- zwelling op de plaats van de fractuur, soms met een blauwe verkleuring;
- abnormale beweeglijkheid of bewegen van het gekwetste lichaamsdeel is juist niet mogelijk;
- soms is een abnormale stand zichtbaar;
- het horen “kraken” tijdens de val of het ongeval kan een aanwijzing zijn (bij volwassenen);
- er kan een wond zijn waar het bot uitsteekt: de zogenoemde open fractuur (gecompliceerde fractuur).
Gebroken arm of been
Een fractuur van bovenarm of bovenbeen, zullen dezelfde verschijnselen geven zoals hierboven beschreven en ook de eerste hulp is in grote lijnen gelijk. Echter bij fracturen van grote pijpbeenderen, wat de bovenarm en bovenbeen zijn, kunnen grote bloedvaten beschadigd raken. Wanneer dat het geval is, zal de arm of been extreem opzwellen en blauw verkleuren door een inwendige bloeding. De pijnklachten zijn zeer heftig. Doordat een groot bloedvat beschadigd kan raken wordt het slachtoffer bedreigt door een shock. Bij dergelijke grote botbreuken dient altijd 1-1-2 gebeld te worden, de vitale functies blijven controleren en zullen maatregelen getroffen moeten worden om de ernst van de shock te verminderen.
Gebroken rib
De volgende verschijnselen kunnen wijzen op een ribfractuur (botbreuk van een of meerdere ribben). Ribfracturen zijn ernstige fracturen en zeer pijnlijk. De rust en de onbeweeglijkheid die de pijn bij fracturen doen afnemen, zijn immers niet mogelijk. Bij elke ademhaling zal de fractuur bewegen. De verschijnselen van ribkneuzingen, zijn gelijk aan die van de ribfracturen.
Naast de algemene verschijnselen van een fractuur, is er een aantal specifieke verschijnselen zoals:
- pijn bij elke ademhaling;
- de ademhaling verloopt oppervlakkig en “hoog” (kortademigheid);
- blauwe verkleuring van de lippen en/of nagels, bij ernstige ademhalingsproblemen door zuurstof tekort;
- het slachtoffer zit stil en is geconcentreerd bezig met de ademhaling.
Gebroken sleutelbeen
Bij een sleutelbeenfractuur zijn de verschijnselen gelijk aan die van een fractuur in het algemeen. De sleutelbreuk is snel te herkennen omdat het bot erg aan de oppervlakte ligt en de zwelling direct zichtbaar is. De behandeling is gelijk aan elke andere fractuur, maar er mag geen mitella gebruikt worden maar een brede das. Bij het gebruik van een mitella zou u met het steunen van de elleboog de botstukken van het sleutelbeen ongewild laten verschuiven.
Botbreuk bij kinderen (Greenstick fractuur)
Een Greenstick fractuur is een zogenaamde “twijgbreuk”, die alleen bij jonge kinderen voorkomt. Wanneer het bot buigt en zelfs kan breken, blijft het botvlies intact, waardoor de botstukken op z’n plaats blijven en de uiterlijke verschijnselen meer lijken op een kneuzing dan op die van een botbreuk.
Wanneer niet direct gedacht wordt aan een Greenstick fractuur, zal deze behandeld worden als een kneuzing. Wanneer na 24 uur de klachten niet duidelijk verminderd zijn en het kind klachten houd, zal een Greenstick fractuur met een röntgenfoto moeten worden uitgesloten.
Schedelbasisfractuur
Bij een schedelbasisfractuur is het bot van de basis van de schedel gebroken. De ernst van de fractuur wordt dus bepaald door de mate van druk op de hersenen en de mogelijke vervorming van het achterhoofdsgat, onderaan de schedel, waardoor de zenuwen die vanuit de hersenen naar het lichaam lopen bekneld kunnen raken.
Wees voorbereid op ongelukken in en om het huis
Eerste Hulp bij botbreuken is een onderwerp dat uitgebreid aan bod komt in de EHBO-cursussen via internet van IedereenEHBO. Wist je dat Nederland van alle landen in Europa tot de laatste drie behoort als het gaat om Eerste Hulp kennis bij burgers? Dat is gebleken uit onderzoek verricht door het internationale Rode Kruis. Zorg daarom dat u wel voorbereid bent om mogeljke ongelukken in en om uw huis. Leer daarom nu op de leukste en makkelijkste manier EHBO.
